Tien redenen waarom ons bewustzijn droefheid genereert

De schrijver George Steiner stelt dat denken over het denken per definitie begrensd is door dat denken. Er is geen onsnappen aan de eigen beperkingen ervan. Dat stemt treurig.

[...] Het tijdschrift Nexus (nummer 46) drukte Steiners essay 'Waarom denken treurig maakt' af [...] er zit een terughoudendheid in dit essay, die in zijn andere werk vaak ontbreekt. Steiner lijkt zijn eigen stelligheid met milde ironie tegemoet te treden. Alleen al de ondertitel maakt dit duidelijk: Tien (mogelijke) redenen.

Het lijkt me een logische ontwikkeling in het denken van Steiner. Wie achtien is, weet dat hij gelijk heeft en weet daarom alles zeker. Daarna wordt die zekerheid minder, al betekent dat niet dat er per se twijfel voor in de plaats komt. Men weet dingen zeker bij gebrek aan alternatieven.
Van dit laatste levensgevoel is Steiners essay doordesemd en misschien is het daarom het beste wat ik van hem gelezen heb, op Hitlers verdedigingsrede na.

Arnon Grunberg