Nexus 27

'Het vaarwel van de Muzen' is het thema van het jongste nummer van Nexus, en het was ook het thema van een congres vorig jaar in Tilburg.Die stelling lijkt een uitnodiging tot cultuurpessimisme, en dat is dan ook precies waar George Steiner en in mindere mate Roger Scruton mee voor de dag komen: sombere overwegingen over wat er bezig is te mislukken, te verdwijnen. Omdat ze somber zijn, hebben ze nog niet alleen maar ongelijk. Zeker Scruton niet, die droevig mompelt over verlies, maar ook zegt wat hij wel belangrijk vindt en hoe dat gered zou kunnen worden. Hij houdt een pleidooi voor het "heiligen" van belangrijke dingen, voor het buiten markt en prijs houden van alles wat ons echt iets waard is. Begrippen als schoonheid en liefde zijn "intrinsieke' waarden, die belangrijk zijn om zichzelfs wille, niet om wat ervoor betaald wordt.Maar niet ten onrechte merkt Robert Boyers, een oud-leerling van Steiner, op dat het eigenaardig is om van een eeuw die schrijvers heeft voortgebracht als Ingeborg Bachmann, Seamus Heaney en Czeslaw Milosz te beweren dat er alleen maar van alles verloren is gegaan.Boyers gelooft niet dat ons gevoel voor het mysterie zo totaal verdwenen is als Steiner zegt, als er dichters als Adam Zagajewski aan het werk kunnen zijn.Gelukkig staan in dit dikke nummer ook stukken van mensen die zich niet afvragen waar de muzen gebleven zijn, maar wat ons te doen, te denken, te maken, te wachten staat.
Daarover valt nog veel te zeggen.

Marjolein de Vos