was de belangrijkste Spaanse filosoof van de twintigste eeuw. In zijn beroemde boek De opstand der horden (1930) gaf hij op heldere, indringende en welhaast profetische wijze uiting aan een cultuurpessimisme dat gepaard ging met de opkomst van de ‘massamens’. Waar hij met dit werk internationale bekendheid verwierf, gold hij in het Spanje van het begin van de twintigste eeuw al veel langer als vooraanstaand denker en politicus. Na een studie aan verschillende Spaanse en Duitse universiteiten werd Ortega y Gasset in 1910 benoemd tot hoogleraar psychologie, logica en ethiek in Madrid. Hij publiceerde een groot aantal culturele, filosofische en politieke beschouwingen in verschillende kranten en tijdschriften die nog altijd tot de hoogtepunten van de Spaanse essaykunst worden gerekend. In 1923 richtte hij de Revista de Occidente op, een politiek en literair tijdschrift dat het Spaanse intellectuele leven een impuls moest geven door vertalingen te publiceren van het werk van westerse filosofen als Johan Huizinga, Edmund Husserl en Bertrand Russell. Zijn uitgesproken republikeins activisme maakte dat Ortega y Gasset Spanje moest ontvluchten aan het begin van de Spaanse Burgeroorlog in 1936. Na een verblijf in Argentinië en Portugal keerde hij in 1948 terug naar het Spanje van Franco en werkte hij aan het hoofd van het door hem opgerichte Instituto de Humanidades tot aan zijn dood verder aan zijn indrukwekkende filosofisch oeuvre.
[131009]