“Het mysterium tremendum van de laatste akte van Tristan en zoveel andere muziekstukken doet ons beseffen dat er iets bestaat dat paradoxaal genoeg tot ons diepste wezen behoort en op een of andere manier tegelijkertijd raakt aan een universele betekenis en een andere bestaansmogelijkheid. Het doet ons beseffen dat we niet slechts een elektrochemische en neuropsychologische assemblage zijn. Ons bewustzijn is meer dan elektronische bedrading. Muziek, meer dan literatuur lijkt mij, biedt zicht op een transcendente manier van zijn.”

De perceptie van het ‘ik’ verandert; de klassieke opvattingen over het ego, over persoonlijke identiteit en geheugen worden tegengesproken door moderne uitvindingen als genetische manipulatie. Met deze verandering in de perceptie van het ‘ik’ verandert ook de status van de dood. De dood, de belangrijkste persoonlijke ervaring, dreigt collectief gemaakt te worden. Grootse muziek kan ons hiervan redden; grootse muziek bewerkstelligt de overweldigende ervaring dat we het voorrecht hebben te bestaan, het mysterium tremendum.

Hein Groen en Gijs Went