‘Het menselijk bestaan, het verstandelijk leven betekent de ervaring van deze melancholieën het vitale vermogen om haar te overwinnen. Wij zijn, om zo te zeggen, ‘treurig’ geschapen. In deze voorstelling ligt haast onloochenbaar de ‘achtergrondruis’ besloten van de bijbelse, de oorzakelijke verbanden tussen de verboden verwerving van kennis, van het analytisch onderscheidingsvermogen en de verbanning van de menselijke soort uit die eerste staat van onschuldige gelukzaligheid. Een sluier van droefheid (tristitia) hangt over de overgang van homo naar homo sapiens, hoe positief deze ook moge zijn. Het denken draagt een erfenis van schuld in zich.’
(p. 11-12)

Is geluk ‘denkbaar’? Zo onvermijdelijk als het adagium ‘Ik denk, dus ik ben’, zo onontkoombaar is ook de ingeschapen, fundamentele treurnis die dit denken voor de mens met zich meebrengt. In dit geestelijk testament, dat in Frankrijk en Duitsland in boekvorm al groot succes oogstte, presenteert George Steiner tien (mogelijke) redenen voor de smarten van de geest die het denken impliceert, eine dem Leben anklebende Traurigkeit waartoe de mens veroordeeld is.

Janneke van der Meulen