Nexus-lezing 2002

Historicus Carlo Ginzburg pendelt tussen Italië en Los Angeles. Dat dwingt hem te zoeken naar universele waarheden. Want hoe moet je anders Aziatisch-Amerikaanse studenten interesseren voor de Italiaanse Renaissance? 'Leren is moeilijk', zegt Carlo Ginzburg gelaten. 'Het idee dat de geschiedenis leren kennen gemakkelijk zou zijn of dat we de geschiedenis kunnen gebruiken voor onze eigen hippe doelen, is in wezen zo patroniserend. Wie dat beweert of nastreeft, is hypocriet. Mij heeft het altijd verbaasd dat dezelfde kinderen die idolaat worden gemaakt voor sport en aangemoedigd worden daar ongekende inspanningen voor te leveren, de geschiedenis op maat gesneden, zo licht verteerbaar en gemakkelijk mogelijk voorgezet moeten krijgen. Wie heeft het er bij sport over dat er aansluiting bij de belevingswereld van scholieren en studenten gevonden moet worden?
Hij is drieënzestig en een wereldwijd vermaard en gerespecteerd historicus, maar kom je op de modieuze pogingen het verhaal van het verleden of de academische disciplines van de geschiedenis aan te passen aan de fragmentarische of politiek correcte belangstelling van de doelgroep, dan steekt de polemicus in hem terstond de kop op. Een moralist, op de bres voor oude waarden, een geleerde die het niet schuwt zijn veilige studeerkamer te verlaten en het openbare debat aan te gaan. In zijn Nexus-lezing, komende vrijdag in Tilburg, zal hij ingaan op de globalisering, vanuit historisch perspectief én met het oog op de gevolgen die de globalisering heeft voor de geschiedschrijving. De historicus moet zich gedragen als de loodgieter van de geschiedenis en die lekken opsporen. Dat is precisiewerk, waar je veel geduld voor moet hebben - maar het levert oneindig veel meer op dan het de geschiedenis gemakshalve reduceren tot iets dat dienstbaar is aan een politiek doel.

Michaël Zeeman