Robert Kagan, Kishore Mahbubani en Domique de Villepin drukken armpje op de Nexus-conferentie

fragmenten

Motto was dit jaar Superman meets Beethoven - What's next for the West? Waar Nexus is, is het thema van Europese waarden, van hoge cultuur en de (bedreigde) toekomst daarvan nooit ver weg - kan Superman de wereld nog redden, of moet Beethoven de mensheid 'het goede en edele' teruggeven? Robert Kagan trapte het middagdebat af door op te merken dat het een ‘typisch Europese fantasie’ is om te verwachten dat Superman en Beethoven ooit bij elkaar in de buurt zouden komen. Na de Tweede Wereldoorlog was het in de VS niet de vraag hoe de Europese beschaving te redden, maar hoe de beschaving te redden van Europa. Europeanen begrijpen volgens Kagan nog steeds niet hoezeer Amerika van hen verschilt en hoe negatief Amerikanen in de grond over Europa denken. „De mensenrechten mogen dan universeel zijn, Amerikanen hebben nog steeds het idee dat zij de enige zijn die de verspreiding daarvan toevertrouwd kan worden."

De Villepin sloeg onmiddellijk terug. "Dank, Superman, voor Lehman Brothers. Dank voor Goldman Sachs en de financïele crisis. Dank voor Irak en Afghanistan. Amerika is geen Superman maar een Frankenstein, het creëert catastrofes in plaats van dat het die bestrijdt. Ondertussen is er een nieuwe Superman opgestaan, de nederige chinese arbeider die achttien uur per dag werkt en zo de wereld verandert.

"Ja, daar zit ik dan, de eeenvoudige, nederige Aziaat, tussen de eloquente geleerde en de beroemde staatsman," monkelde Mahbubani. Zijn boodschap was dat Europa en Amerika verzonken in zelfreflectie, terwijl elders de wereld druk bezig was zich de moderniteit in te werken. En wat die westerse waarden betreft, die worden overal behalve in het Westen gezien als dubbelhartig, zie Palestina.

Dat was te veel voor Robert Kagan, ten tijde van de Irakoorlog adviseur van de regering Bush, dezelfde regering aan wie De Villepin, toen minister van Buitenlandse Zaken, de steun van Frankrijk onthield. "Amerikanen zijn misschien het zelfgenoegzaamst," vuurde hij, "Maar anderen halen ons snel in. Waarom knapt Azië de problemen van de Korea's zelf niet op? Hoe zit het met de Aziatische harmonie in Birma? En was de Kosovo-oorlog soms zo legaal?"
Later op de avond zou Beethovens negende symfonie uitgevoerd worden, met het beroemde slotkoor Alle Menschen werden Brüder. Bij de drie voornoemde heren aan tafel was daar nog niet veel van te merken.

Maartje Somers, met medewerking van Vera de Lange