Europese waarden en de betekenis daarvan voor onze toekomst. Over dit onderwerp is op initiatief van het Nederlands voorzitterschap de afgelopen maanden een reeks van vijf internationale conferenties georganiseerd. De relevantie van dit initiatief werd alom onderschreven. Steeds duidelijker wordt dat Europa haar immateriële dimensie te lang heeft veronachtzaamd, waardoor zowel de samenhang als de daadkracht van Europa gevaar lopen.
Enkele honderden prominente denkers, actief in kunst, wetenschap, onderwijs, politiek en samenleving, gingen op zoek naar de betekenis van gedeelde waarden voor ons Europeanen. Het waren dagen vol gepassioneerde debatten, waaruit de volgende lijn van denken naar voren kwam.
We zijn 'verenigd in onze verscheidenheid'.
Vrijheid, respect voor mensenrechten en rechtsstaat, solidariteit en gelijkheid maken in Europa een goed leven in vrede mogelijk. Zij gelden daarom veel iedereen, altijd.
De waarden zijn echter geen rustig bezit.
Daarnaast heeft een vrij en democratisch Europa betrokken burgers nodig.
Openheid is een kenmerk van de Europese beschaving.

De conferenties hebben een handreiking voor actie opgeleverd , een manifest met aanbevelingen. Op basis daarvan zijn vijf bruggen te slaan naar de praktijk van politiek en samenleving.
Ten eerste: fundamentele is de bescherming van de rechtsorde en de grondrechten in Europa.
Ten tweede: iedereen is doordrongen van de cruciale rol van het onderwijs voor de overdracht van waarden.
Ten derde: de mobiliteit in Europa moet bevorderd.
Ten vierde: Europa mag zich zelfbewust presenteren.
Ten vijfde: nieuwkomers moeten een volwaardige plek krijgen in onze samenleving en deze plek ook actief innemen.
Wat is 'het idee Europa?' Die vraag kwam tijdens de conferenties steeds weer terug. Het is lastig een sluitend antwoord te geven. Over de betekenis van het idee Europa wordt al 1200 jaar gepraat. Misschien is 'het idee Europa' wel gelegen in het uitwisselen van ideeën over het idee Europa; in een voortdurende dialoog van mensen binnen een stevig, gezamenlijk kader van vrijheid, respect en solidariteit.
De bittere ervaring uit ons verleden hebben ons geleerd dat we steeds weer, elke dag opnieuw, een brug moeten slaan tussen onze waarden en de praktijk van politiek en samenleving.
Het Nederlands initiatief - dat in volgende voorzitterschappen een vervolg zal vinden - is een investering in de kracht van die brug tussen waarden en samenleving.

De auteur is minister-president en voorzitter van de Europese Raad