Liefde en dood zijn het thema van de 29ste uitgave van Nexus

Op 4 februari jongstleden organiseerde het Nexus Instituut te Tilburg onder barre winterse weersomstandigheden zijn conferentie over 'Liefde en Dood', het eerste deel van het project 'De queeste van het leven'. De teistering van het vaderlandse wegennet zorgde ervoor dat vele Nexus-adepten te laat arriveerden - of, wat voor nog meer aanwezigen gold, te vroeg weg moesten - bij de referaten, discussies, debatten van een 'fine fleur' aan erudiete en kunstzinnige medewerkers en bij de fraai passend geprogrammeerde muziekuitvoeringen: Richard Wagners 'Wesendonklieder' en Benjamin Brittens 'Cabaretsongs'.
Onlangs is de uitgave verschenen die deze ene dag voor het nageslacht vastlegt en beschrijft; als nummer 29 in de Nexus-reeks.
'Nobless oblige' , en dat geldt zeker voor het Nederlandse instituut dat het Europese cultuurgoed in zijn kunstzinnige, levensbeschouwelijke en filosofische samenhang bestudeert om inzicht te krijgen in eigentijdse vragen: ook deze publicatie met twaalf stukken demonstreert weer de gebruikelijke zorgvuldigheid en hoge kwaliteit.
De intellectuele weelde die de eminentie gastsprekers aan hun gehoor boden, heeft daar eveneens mee van doen. Het lezend oog dat op zijn voort slingerend typografische pad teugkomen kan wanneer en zo vaak als dat wenselijk is, heeft meer tijd en een andere mogelijkheid zich te verstaan met wat het luisterend oor soms als een overdosis moet ontgaan en overstijgen. De aanwezigheid ter plekke van de conferentiegangers maakt hun lezen van dit overzicht zo geenszins overbodig: en het omgekeerde is ook waar.
Het is een grote verdienste van de Nexus-organisatie dat zij vanaf haar ontstaan in staat is gebleken een keurkorps aan beschouwend en onderzoekend talent - en soms genialiteit - voor te stellen aan het Nederlands publiek en het daarbij betrokken te houden. In die eredivisie treft men plichtmatigheid, routine en gemakzucht zelden aan. Zo ook nu niet: dat zou bij het thema 'Liefde en Dood' ook wel erg pijnlijk zijn geweest. Maar met mensen zoals filosoof Roger Scruton, Simon Rattle, Leon Wieseltier (literary editor van The New Rupublic) en Moshe Halbertal (docent filosofie van de Hebrew University in Jeruzalem) en alle anderen loop je dat risico in het geheel niet, zo blijkt weer eens.
Dat zou anders kunnen zijn voor de staf en de organisatie Nexus en voor haar directeur, Rob Riemen. Na al die jaren weet je wel zo ongeveer hoe een en ander in elkaar zit en wat je meest effectieve en efficiënte rol daarbinnen is. Maar in zijn inleiding tot de bundel die ook het project 'De queeste van het leven' entameert, blijkt Riemen in staat tot een gespannen en spannende intellectuele gedrevenheid en een 'fraîcheur' met betrekking tot zijn onderwerp die alle waardering en bewondering verdienen. Zijn betrokkenheid bij het thema 'Liefde en Dood', een opstel opgedragen aan zijn vader, raakt een zeldzame snaar, even intens als persoonlijk. Er gaat iets mysterieus van uit. En wie was het ook weer die zei dat het de taak van elke kunstenaar is het raadsel te vergroten?

Willem Dijkhuis