Serie nieuwe Nexus-conferenties wil huidige tijdsgewricht peilen

Het Nexus Instituut - dat een contrapunt wil zijn in een samenleving die wordt gedomineerd door economie, politiek en media - refereert op 4 februari in Tilburg aan Huizinga's beroemde ondertitel. Want ook de conferentie 'De zoektocht van het leven. Deel I. Liefde en dood' belooft twee generaties en vele genociden na Huizinga 'een diagnose van onze tijd' te zijn. En daarnaast 'een onderzoek naar de voorwaarden van het menselijke bestaan'. Medewerking aan deze bijeenkomst verleent een indrukwekkende stoet intellectuelen afkomstig uit diverse windstreken.
De conferentie komt niet zomaar uit de lucht vallen. De afgelopen jaren organiseerde het Nexus Instituut een drietal van dergelijke evenementen onder het motto 'Het testament van de twintigste eeuw'. Leitmotiv: Hoe zijn we omgegaan met de overdracht van het culturele erfgoed.
De nieuwe serie conferenties - een tweede en derde zijn reeds in voorbereiding - biedt geen lichte en vrijblijvende kost. Integendeel, Liefde en dood behoren tot het coördinatiestelsel van elke cultuur. Het zijn historisch beladen begrippen met een complexe onderliggende verscheidenheid. De brochure van de conferentie maakt het er niet makkelijke op. In een bestek van twee alinea's lanceert Riemen 25 (!) open vragen van het type: Wat is het geheim van de liefde? Wat is het geheim van de dood? Wat is het geheim van Tristan en Isolde?
Is dat niet wat veel?
Riemen: 'De Nederlandse Opera is een instelling die zich bezighoudt met expressie; Nexus richt zich op reflectie.' Hij wijst erop dat zijn instituut tijdens eerdere conferenties maatschappelijke kwesties aan de orde heeft gesteld - bijvoorbeeld cultuuroverdracht - en dat deze keer vragen aan de orde zijn op het niveau van het menselijke bestaan. 'Dat zijn nu eenmaal hele lastige vragen. Achteraf staan de conclusies niet netjes op een rijtje. We bedrijven geen wetenschap.'
Om te eindigen in de geest van Huizinga: Ook wij leven anno 2001 in een bezeten wereld en ook wij weten het. Of de geest zal wijken is nog steeds de vraag.

Bert Koopman