Vorige week was Alberto Manguel twee dagen in Tilburg. Hij nam er deel aan de Nexus-conferentie, en de volgende dag hield hij voor leden van de literaire Stichting Cools een betoog over zijn boek 'Een geschiedenis van het lezen'. Manguel werd geboren in Buenos Aires en woont op het ogenblik in Canada, na een leven vol omzwervingen en woonplaatsen. Dat was de reden waarom hij voor de Nexus-conferentie was uitgenodigd: het thema daarvan was 'kosmopolitisme'. Zijn boek werd in 26 talen vertaald (waaronder het Nederlands), en daarom werd hij door de Stichting Cools uitgenodigd om te spreken op het thema 'lezen'.

Het internationale succes van zijn boek heeft Manguel het concrete bewijs geleverd dat zich overal ter wereld lezers bevinden die zijn boek gebruiken om zichzelf te verklaren, de geschiedenis te lezen waarvan zij zelf de meest recente vertegenwoordigers zijn. Maar dan nog, waarom heeft dan juist dit boek zoveel succes?

Manguels voordracht was vrij kort, en in feite een echo van zijn boek. Maar juist in dat korte bestek meende ik het antwoord te herkennen op de hierboven gestelde vraag. In minder dan drie kwartier brengt hij ons van Japan naar Napels, verblijven we in de Middeleeuwen en op het internet, en volgen de namen en uitspraken van de allerbeste lezers elkaar in hoog tempo op: Cicero, Augustinus, Petrarca, Goethe.

Dat is, begreep ik, ook het kenmerk van 'Een geschiedenis van het lezen'. Het gaat niet alleen over lezen, het is gemaakt volgens de wetten daarvan die iedere lezer kent en koestert: het ontbreken van grenzen in ruimte, tijd en beleving. Het is, kortom, een kosmopolitisch boek. En het bewijst bijna terloops wat iedere toegewijde lezer is: een wereldburger.

Ed Schilders