Verslag

fragmenten

Na de pauze Iván Fischer. Met een geweldig verhaal dat hij trefzeker brengt. Alsof hij dirigeert. Hiervoor kom ik. Over Mahlers dualiteit, via zijn marsen en zijn adagio’s naar zijn religiositeit. Een boeiende betoog over Mahlers eclecticisme, de moeite van het tegelijk zijn van dirigent en componist. Over Mahlers zienerschap en zijn muzikale ‘aankondiging’ van de gruwelen van de twintigste eeuw. En over de goddelijke liefde in de langzame delen. Kinderlijk-utopische beelden gaan daarin gepaard met diepe ernst. Verbindend in dit alles: Mahlers eerlijkheid. Mahler componeerde een eerlijk portret van zichzelf. En of wij dat waarderen is aan ons. Mahlers muziek gáát over ons.

Tijd voor de muziek zelf! De zeer jonge, maar briljante Yoel Gamzou laat ons ter plekke horen hoe de muziek van Mahler dan precies klint. Hij dirigeert voor de gelegenheid het Koninklijk Concertgebouw Orkest. We horen de beginmaten van de eerste delen van Mahler 2, Mahler 9 en ook van het slotdeel van Mahler 9. Verder horen we live de slotmaten van het laatste deel van Mahler 9, evenals van Das Lied von der Erde. Verder nog enkele maten uit het nooit voltooide Mahler 10. Gamzou vertelt hiermee over het ‘drieluik’ (LvdE, 9 en 10) waarin Mahler op verschillende, steeds verdergaande wijzen afscheid neemt. Gamzou vertelt en dirigeert uiterst geconcentreerd. Na elk deel is hij even buiten adem. Of overweldigd door de emotionele kracht van de muziek die hij net heeft gedirigeerd. Net als het publiek.

Dan de laatste paneldiscussie. De vraag die Riemen er nu ingooit, luidt: “Welke betekenis onthult de dood aan ons?” Het wordt een dolle boel. Bij wijze van programmatisch statement vliegen Slavoj Zizek en Lewis Wolpert elkaar vanaf het eerste moment in de haren. De eerste ontwapenend, maar in zijn dosering volledig ‘over the top’, de tweede zuur en humorloos. Antwoord op zijn vraag krijgt Riemen niet.

De Poolse dichter Adam Zagajewski keert het rumoer tot twee keer toe ten goede. Eerst attendeert hij het gezelschap erop dat de helft van de poezie welbeschouwd uit gebeden bestaat: “When you’re alone you don’t need to be witty. You do the natural or traditional thing. You say a prayer”. De anderen pikken zijn hint niet op. En wat de dood onthult? De dood onthult volgens Zagajewski niets. Althans niet aan degene die sterft. De dood onthult alleen iets aan zijn naasten. Een leven dat tot op het einde open staat voor verandering, onaf is, wordt met de dood voltooid. Zo krijgt het betekenis. Voor hen die achterblijven, welteverstaan.