Het tijdschrift Nexus werd in 1991 opgericht, het Nexus Instituut in 1994. In De idee Europa (2004) van George Steiner schrijft oprichter en directeur Rob Riemen een uitgebreide inleiding; hieronder volgt een deel daaruit waarin hij terugblikt op de oprichting van Nexus.

‘Voordat in 1994 het Nexus Instituut werd opgericht, was er al het tijdschrift Nexus, dat in 1991 van start ging. Het tijdschrift zou er echter nooit zijn geweest zonder een vriendschap: de vriendschap tussen Johan Polak, uitgever te Amsterdam, en ondergetekende. In de talloze gesprekken die wij hebben gevoerd en de brieven die we hebben gewisseld over de noodzaak van een nieuw tijdschrift, stonden één man, één boek, en één ander tijdschrift centraal. Die man was George Steiner, het boek diens Language and Silence en het tijdschrift European Judaism. Johan was mede-uitgever van dit tijdschrift, dat eind jaren zestig werd opgericht. Zo nu en dan organiseerde de internationale redactie van European Judaism symposia. In 1969 werd Amsterdam verkozen als locatie en Johan Polak was gastheer. Het is een memorabele bijeenkomst geworden, met name door het optreden van een veertig jaar jonge spraakmakende cultuurfilosoof: George Steiner. De stelling die Steiner daar poneerde was even simpel als op een huiveringwekkende wijze waar: ‘Europe committed suicide by killing its Jews.’ De moord op zes miljoen Europese joden, de moord op de wereld van Mahler, Alban Berg, Hofmannsthal, Broch, Kafka, Celan, Karl Kraus, Walter Benjamin - de lijst is eindeloos -, was ook het vermoorden van l'esprit européen, van de idee Europa. Met het verlies van deze idee bleef van Europa niets anders over dan een cultuurloze, zielloze, louter geografische en economische entiteit. Echter, de George Steiner die dit constateert, is tevens de man die een prachtige carrière in de Verenigde Staten aan zich voorbij laat gaan. Na de oorlog en na het voltooien van zijn studies keert hij terug naar Europa. Opdat Hitler en zijn geestverwanten niet het laatste woord zouden hebben; uit trouw aan een idee die niet zou mogen sterven.
Johan Polak heeft nooit meer vergeten wat George Steiner zijn gesprekspartners in Amsterdam voorhield. Ik heb het geloof ik wel honderdmaal gehoord: ‘Rob, George Steiner heeft gelijk. In cultureel opzicht is het twintigste-eeuwse Europa terug op het niveau van de vroege Middeleeuwen. En zoals de kloosters in die tijd moeten wij nu het culturele erfgoed verzamelen en doorgeven via de kleine kanaaltjes die er zijn.’ Vandaar Johans formidabele privé-bibliotheek, zijn uitgeverij, zijn boekhandel: Athenaeum op het Spui in Amsterdam. Daarom moest er ons tijdschrift Nexus komen: om de Europese cultuur, het Europese beschavingsideaal te dienen - al zou ook Nexus nooit meer kunnen doen dan een klein kanaaltje zijn dat een cultureel erfgoed doorgeeft.’

Toen in 1991 het eerste nummer van Nexus uitkwam, heeft Rob Riemen het redactioneel geschreven met daarboven een citaat van Marguerit Yourcenar:

'Chaque homme assez fortuné pour bénéficier plus ou moins de ce legs de culture me paraissait chargé d'un fidéicommis à l'égard du genre humain.'
'Een ieder die fortuinlijk genoeg was om min of meer van deze culturele erfenis te profiteren, scheen mij ten aanzien van het menselijk geslacht met een leengoed te zijn belast.'

Klikt u hier voor het volledige redactioneel getiteld 'In den beginne' (Nexus 1, 1991)